School voor Creatieve Filosofie

Saskia van der Werff-Filosoof Email:creaschoolnl@gmail.com

Spelwijzer: De rappende Pythagoras

Een creatief denkspel

Filosofische achtergrond
De Griekse filosoof Pythagoras had ontdekt dat harmonie en ritme in de muziek volgens hetzelfde principe werkten als dat van de wereldorde. In de muziek is de structuur en wetmatigheid van het leven terug te vinden. Muziek maakt verborgen geestelijke principes in de wereld hoorbaar en kenbaar.

Zo’n structurerend en harmonieus principe is later door de Griekse filosoof Plato een Idee genoemd. Een idee vertegenwoordigde volgens hem een diepere werkelijkheid dan die van de waarneembare verschijnselen. Een Idee ordent, maakte vreugdevol, geeft overzicht en betekenis. Een Idee is het wezen van iets. In allerlei domeinen, zoals de muziek, filosofie of wetenschap, kun je achter of onder het waarneembare het verborgen ritme van Ideeën vinden.

Ideeën vormen tevens een toetssteen van ons handelen, ze dienen als een maatstaf in ons dagelijkse leven. Ze maken gericht handelen mogelijk, omdat ze mensen met hun gemeenschappelijke klank en toon verbinden.

Bedoeling van het spel
Al spelende maken de spelers een rap, een modern ritmisch vers. Een rap is het ritmische zingen van een rijmende tekst. Een goede rap onthult een diepere laag die in het dagelijkse leven aan het gehoor onttrokken is. Om die diepere laag van een kwestie op het spoor te kunnen komen, brengen de spelers hun individuele denken samen in een zogenaamde tetractys.

Een tetractys is zowel een wiskundige figuur als een metafysisch symbool. De Griekse filosoof Pythagoras geloofde dat de tetractys symbool stond voor harmonie van de kosmos en de structuur van de muziek. Tijdens het opbouwen van de tetractys geven de spelers langzaamaan stem aan de grondtoon van een lastige kwestie.

Spelregels

  • Als je je afvraagt waarom toeval in dit spel een grote rol speelt, vraag je je dan af waarom dat verre van toevallig is.
  • Als je niet begrijpt wat een ander bedoelt, stel dan vragen ter verduidelijking.
  • Als je over iets twijfelt, spreek dan je twijfel uit.
  • Als je tijd nodig hebt om na te denken, neem dan deze tijd.
  • Als je een uitspraak wilt illustreren met een persoonlijke ervaring, sluit dan je ervaring af met een toelichting waarom het een goede illustratie was van je uitspraak.

Spelverloop
a)Glimp opvangen
De spelleider legt de spelers een raadseltje voor, waardoor de spelers een glimp krijgen van de kracht een Idee.
*De spelleider introduceert het thema, waarover de tetractys zal worden opgebouwd.

b)Niveau Het waarneembare
De spelers beschrijven met elkaar (individueel of in groepjes) de eerste vier dobbelstelen. Vier spelers laten de beschreven dobbelstenen rollen en bouwen zo (op het draaiplateau) de eerste laag van de tetractys op. Alle spelers gaan met elkaar in gesprek over het eerste niveau van de tetractys.
 *De spelleider begeleidt dit niveau door het per dobbelsteen (laten) stellen van verhelderende vragen.

c)Niveau Het Menselijke
De spelers beschrijven drie nieuwe dobbelstenen (individueel of in groepjes) met gedachten en gevoelens, die de kwestie bij hen oproept. Drie spelers laten de drie dobbelstenen rollen en bouwen zo de tweede laag van de tetractys op. Alle spelers gaan met elkaar in gesprek over het tweede niveau van de tetractys.
*De spelleider begeleidt dit niveau door het per dobbelsteen (laten) stellen van verdiepende vragen.

d)Niveau Tegendelen
De spelers beschrijven in twee groepjes twee dobbelstenen. De ene groep stelt een dobbelsteen voor de ‘zon’ samen, de andere groep die voor de ‘maan’. Per groepje laat één speler een dobbelsteen rollen en zo ontstaat de derde laag van de tetractys.
*De spelleider begeleidt dit niveau door het per dobbelsteen (laten) stellen van spannende vragen, waardoor de relatie tussen de tegendelen op scherp komt te staan.

e)Niveau Idee
Er is nog één onbeschreven dobbelsteen in het spel. Deze dobbelsteen symboliseert de Idee achter de kwestie. Om tot deze Idee te kunnen komen nemen de spelers een pauze om eerst voor zichzelf terug te kijken op het spel en de opgebouwde tetractys. Waar staat het bouwsel in zijn geheel voor? Waar draait het om in deze kwestie? Elke speler schrijft zijn antwoord op een blaadje op. Na de denk- en schrijfpauze lezen de spelers aan elkaar voor wat ze hebben opgeschreven. Daarna beschrijven alle spelers één voor één de essentie van wat ze gehoord hebben op een (stukje van een) vlak van de laatste dobbelsteen.
*De spelleider begeleidt dit niveau door de verschillende uitspraken van de spelers zodanig te parafraseren dat ze als een ritmisch vers kunnen gaan klinken.

f)Rap/Vers
De laatste dobbelsteen vormt de inspiratiebron voor de rap. De spelers zetten de teksten van de laatste dobbelsteen zodanig in volgorde, dat er een ritmische rap ontstaat.

Reflectie

  • Hoe vond je het om spelenderwijs zo’n complexe kwestie te ontdekken? Leg uit?
  • Wanneer had je vooral het idee dat je aan het spelen was? Waarom?
  • Wanneer had je vooral het idee dat je aan het filosoferen was? Waarom?

Leestips

  • Pythagoras, De gulden verzen
  • Konrad Dietzfelbinger, Pythagoras; Leven, mysterieschool, gulden verzen
  • Herman Hesse-Het Kralenspel
  • Jos Kessels-Spelen met ideeën

Benodigdheden

  • 10 Beschrijfbare dobbelstenen
  • 1 Draaiplateau
  • Whiteboard pennen
  • Pen/Papier

Aantal deelnemers: 4  – ±16
Tijdsduur: 2,5 uur

Over Saskia van der Werff

Filosoof, creatief denker, trainer, auteur

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 7 mei 2016 door in Creatief-Filosofische methodieken en getagd als , , , , , , , .

Nieuwsbrief

Klik hier om u aan te melden

Aantal bezoeken

  • 53.887 bezoeken

Publicatie Publieke bezinning

Mede redacteur en -auteur

Publicatie Socrates en Orunmila

Bewerker/Vertaler Afrikaanse filosofie

Translate this site

Publicatie Filosofische Vaardigheden

%d bloggers liken dit: