School voor Creatieve Filosofie

Saskia van der Werff-Filosoof Email:creaschoolnl@gmail.com

Thema Integriteit

Integriteit = weerbaar zijn tegen inbreuken op je integriteit ?

Als je de vele beleidsstukken van overheidsinstellingen mag geloven, dan heeft integriteit veel met weerbaarheid te maken. Het idee is ongeveer als volgt: ‘Werk aan uw integriteit door uw weerbaarheid tegen aanvallen op uw integriteit te vergroten’ (uit Handboek Integriteitsonderzoek Min. Binnenlandse Zaken uit 2003).  Wat als vanzelfsprekend uit dit idee  naar voren komt, is dat een kwetsbare overheidsinstelling onwenselijk is. Een overheid behoort zijn kwetsbaarheden onder ogen te zien en zoveel als mogelijk te voorkomen.  Weerbaarheid is de situatie dat de overheid bestand is tegen de aanvallen van buitenaf. Integriteit is niet gebaat bij kwetsbaarheid en integriteit floreert bij weerbaarheid. Klinkt heel plausibel en logisch. Achter het begrippenpaar weerbaar-kwetsbaarheid gaat echter een ver doorgevoerd risicodenken schuil. Hoe zou je dit hardnekkige en verhullende misverstand op creatief-filosofische manier kunnen doorbreken?

Twijfel! Klopt het idee dat weerbaarheid wenselijk/goed en kwetsbaarheid onwenselijk/slecht is eigenlijk wel?
Natuurlijk klopt het niet dat kwetsbaarheid  slecht en onwenselijk is.  Kwetsbaarheid is namelijk meer dan een vorm van zwakte. Onderstaande figuur laat zien dat kwetsbaarheid een rijk begrip is, dat zowel positieve als negatieve betekenissen toelaat. Een kwetsbaar iemand is gevoelig, broos, weerloos.  Het vraagt om moed en openheid om je kwetsbaar op te stellen. In positieve zin komt kwetsbaarheid voor de dag als een noodzakelijke voorwaarde voor integriteit. Het streven om kwetsbaarheid op te heffen zou dan wel eens de doodsteek voor integriteit kunnen zijn.

kwetsbaarGebruik je verbeelding! Stel je een toestand voor waarin elke overheidsinstelling weerbaar is tegen aanvallen op haar integriteit. Welk beeld roept dit bij je op?

Ik geef een voorschot: de Chinese muur. Waarom ik daarmee kom? Verwarrend, want dat is toch hét symbool van weerbaarheid? Ja, dat zou je kunnen denken, en daarom is het een goed voorbeeld van dat verhullende misverstand van het risicodenken. Want daar hadden de Chinezen ook last van. Ze hadden het idee opgevat dat ze zich met deze muur konden beschermen tegen de plunderingen van de mongolen uit het noorden.  Net zoals overheidsinstellingen met gedragscodes verwachten hun weerbaarheid te vergroten. Maar helaas, de Chinese muur heeft nooit gewerkt. De mongolen stootten op de muur, galoppeerden met hun paarden tot ze een doorgang aantroffen en vielen via een omweg China binnen. Een paar duizend kilometer meer of minder, dat maakte ze echt niet uit.  Die nutteloze Chinese muur staat dan ook symbool voor een eeuwenoude neiging: We vestigen met een muur (lees risicodenken) een ogenschijnlijk heldere scheidslijn tussen goed en kwaad. Zij buiten de muur zijn slecht, wij binnen de muur zijn goed. Je mag je afvragen of de wereld op die manier in te delen is.

Wat blijft er over van het begrippenpaar kwetsbaar-weerbaar als kwetsbaarheid wenselijk is en weerbaarheid een utopie? Waar het begrippenpaar ons vooral op wijst, is dat er in het hier en nu grenzen liggen tussen integer en niet-integer handelen. Deze grenzen zijn niet uit de hemel komen vallen maar zijn door mensen daar precies op die plek neergelegd en niet ergens anders. Niet zozeer om de indringers van je erf te weren, maar vooral om iets te markeren dat anders onzichtbaar zou blijven. Iets wat van waarde is en dat om bescherming vraagt.  Want vergis u niet!  Iedere overheidsorganisatie is kwetsbaar. Gelukkig maar.

‘Alles van waarde is weerloos’ Lucebert

(Idee van de Chinese muur komt uit De Barbaren van Alessandro Baricco)

Advertenties

Over Saskia van der Werff

Filosoof, creatief denker, trainer, auteur

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Nieuwsbrief

Klik hier om u aan te melden

Aantal bezoeken

  • 51.196 bezoeken
Advertenties

Publicatie Publieke bezinning

Mede redacteur en -auteur

Publicatie Socrates en Orunmila

Bewerker/Vertaler Afrikaanse filosofie

Translate this site

Publicatie Filosofische Vaardigheden

%d bloggers liken dit: