School voor Creatieve Filosofie

Saskia van der Werff-Filosoof Email:creaschoolnl@gmail.com

Aanwezig zijn; Impressie van een proefdialoog voor gespreksbegeleiders

“Als we vaker in bedrijfsmatige setting zo’n dialoog zouden voeren, dan voorkomt dat een hoop weerstand en het gevoel dat het een moetje is. De diepgang van een dialoog spreekt een gevoel aan dat mij energie geeft om er voor te willen gaan.”

Met deze uitspraak sloten we een proefdialoog voor gespreksleiders-in-spé af. Drie medewerkers van een bank wilden graag in de toekomst dialogen gaan begeleiden maar hadden er zelf nog weinig meegemaakt. Wat gebeurt er in zo’n gesprek? Uit welke stappen bestaat het? Wat kan ik ermee? Allerlei vragen die vooral te beantwoorden zijn nadat mensen een dialoog hebben meegemaakt. Daarom begeleidde ik een proefdialoog over het thema ‘Geluk van ontmoeten’. We hanteerden tijdens deze dialoog het stappenplan, dat ontwikkeld is voor de Dag van de Dialoog en dat gebaseerd is op de methodiek Appreciative Inquiry.

Stap 1: Kennismaking
Een kennismakingsronde stelt deelnemers in staat een eerste indruk over elkaar op te doen. Deze fase is tevens een eerste verkenning van het thema. Vanuit de vraag ‘Wat roept dit thema bij je op’, of ‘Wat zijn je eerste gedachten bij dit thema’ blijkt al snel hoe verschillend mensen over hetzelfde thema kunnen denken. 

Wat roept het thema bij deelnemers op?

  1. Bij geluk van ontmoeten dan denk ik meteen aan datgene wat op mijn pad komt.
  2. Wat het thema bij mij oproept is dat het voor mij belangrijk is dat dierbaren om mij heen gelukkig zijn.
  3. Ik denk vooral aan inspiratie, dat zelfs negatieve ervaringen tot geluk kunnen leiden.

Wat doet een gespreksbegeleider?
Deze eerste fase riep al meteen vragen op over de rol van een gespreksbegeleider. Hoe aanwezig is de gespreksleider? Wanneer grijpt zij in, wanneer laat zij opmerkingen gaan? Is het belangrijk om het gesprek tussen mensen nu al te stimuleren?

Waar de gespreksbegeleiders-in-spé op uit kwamen is:

  • Een gespreksbegeleider geeft het woord aan deelnemers om ervoor te zorgen dat iedereen aan het woord komt.
  • Om het woord te kunnen geven moet een gespreksbegeleider soms inbreken op wat een deelnemer zegt, en soms begint zij zelf met het woord te nemen.
  • Een gespreksbegeleider is niet-dwingend aanwezig, ze laat in haar aanwezigheid zien hoe mensen gezamenlijk verantwoordelijk kunnen zijn voor het goede verloop van een dialoog.

Een gespreksbegeleider beheerst de kunst van het stoppen en het van het beginnen. Inspiratiebron: Levensregels van Benedictus

Stap 2: Ervaringen delen
Het delen van ervaringen maakt duidelijk dat er mensen van vlees-en-bloed aan tafel zitten. Het thema komt tot leven in de concrete verhalen. De deelnemers tonen zich zoals zij in het leven staan. 

Welke ervaringen hebben jullie met het thema ‘Geluk van ontmoeten’? 

  1. Deelnemer: Toen ik was afgewezen voor een sollicitatie, heb ik na enig aarzelen toch gebeld om te weten te komen waarom ik was afgewezen. Gedurende het gesprek kreeg ik te horen dat de manier waarop ik mij in het gesprek opstelde, zo werd gewaardeerd, dat ik toch op gesprek mocht komen. Ik dacht toen: ‘Goed dat ik ondanks mijn angst voor afwijzing toch de stoute schoenen heb aangetrokken.’ Dat dit onverwachte zo op mijn pad kwam, gaf mij een enorm WOW gevoel. Gespreksbegeleider: Wat vertelt deze ervaring over het thema? Deelnemer: Geluk van ontmoeten betekent voor mij openstaan voor het onverwachte.
  2. Deelnemer: Ik heb een dochter en als ik voel dat ze in een negatieve spiraal naar beneden zit dan heb ik de neiging om haar allerlei vragen te stellen, zoals wat er aan de hand is. Maar als ik gewoon met haar aan tafel ga zitten en niet meer doe dan luisteren, dan begint ze te vertellen. Ze wordt dan weer vrolijk en gaat huppelend weg. Gespreksbegeleider: Wat zegt jou deze ervaring over het thema? Deelnemer: dat ik het idee, dat ik haar gelukkig moet maken, mag loslaten.
  3. Deelnemer:Mijn eerste dochter is te vroeg geboren en dat was een angstige en onzekere tijd. In het ziekenhuis ontmoette ik verpleegsters die gewoon hun werk deden. Maar dat was voor me belangrijk omdat ze me wel door een negatieve periode heen hielpen. Ook mijn partner liet zich van een kant zien, die ik nog niet eerder had ontmoet. Ik heb hem in die periode op een nieuwe manier leren kennen. Gespreksbegeleider: Hoe verbind jij deze ervaring met het thema? Deelnemer: dat ik blij ben dat ik een bekend persoon anders heb mogen ontmoeten

Wat doet een gespreksbegeleider?
De gespreksleiders-in-spé vroegen zich af wanneer het juiste moment was om deelnemers op elkaar te laten reageren. Zij spraken hun voorkeur uit dat dit op het eind van belang is. De opmerking van een deelnemer naar aanleiding van ervaring 1 ‘Stoer dat je die telefoon hebt gepakt’ gaf blijk van erkenning en begrip voor het verhaal van een ander. Zeker als een deelnemer niet gemakkelijk over zijn eigen ervaringen praat, kan dat uitnodigend werken.

Het viel de gespreksbegeleiders-in-spe tevens op dat een gespreksbegeleider in deze fase een andere positie inneemt. Het is belangrijk dat deelnemers vrij kunnen vertellen. De gespreksbegeleider laat door samen te vatten zien dat het verhaal van de deelnemer overkomt, dat het begrepen wordt. Het laten afronden van de ervaring met de vraag ‘Wat zegt deze ervaring over het thema’ zorgt ervoor dat een deelnemer de ervaring achter zich kan laten en zich kan openstellen voor het verhaal van de ander. Dit zagen de gespreksleiders-in-spé als een belangrijke rol die een gespreksbegeleider op zich kan nemen.

Een gespreksleider geeft een eerste aanzet tot reflectie. Inspiratiebron uitspraak Socrates/Grieks filosoof dat ‘een niet-onderzocht leven niet de moeite waard is om geleefd te worden’

Stap 3: Dromen
Een droomverhaal omvat de zienswijze van een persoon over de toekomst. Dromen zeggen iets over de goede dingen, die het leven in het verleden, nu en in de toekomst de moeite waard maken. Het zijn die dingen, die mensen graag met zich mee willen nemen de toekomst in. 

Als je het thema verbeeldt in een droom, wat zie je dan?

  1. Als ik dat WOW gevoel met anderen zou delen, dan zie ik een werkplek voor me waar mensen elkaar met respect behandelen.
  2. Ik leef dan in een roze wolk, omdat ik de controle mag loslaten. We werken met elkaar samen vanuit een gevoel van saamhorigheid. De dingen gaan dan moeiteloos, als vanzelf.
  3. Ik vind dat heel lastig om mij dit in een droom voor te stellen, want negatieve ervaringen wens ik niemand toe. Toch zijn ze heel belangrijk om van te leren, als ze toch op je pad komen.

Wat doet een gespreksbegeleider?
De gespreksleiders-in-spé merkten dat er in deze fase de ervaringen door elkaar heen begonnen te lopen. Deelnemers gebruikten de woorden van de ander en plaatsten die in hun eigen droom. De dialoog ging meer vanzelf, een gespreksleider hoeft in deze fase eigenlijk weinig te doen.

Een gespreksleider biedt ruimte en rust om dromen te laten verbeelden want ‘In de dromen en in de liefde is niets onmogelijk’. Janos Arany/Hongaars schrijver

Stap 4: Doen
Een dialoog is een gesprek dat vooral gaat om zelfonderzoek. Het delen van uiteenlopende ervaringen en dromen laat zien hoe mensen van elkaar kunnen verschillen. Deze stap doen is erop gericht om mensen ervan bewust te maken wat ze zelf kunnen doen om hun dromen tot uitvoering te brengen. Het uitspreken van deze eerste stappen vormt tevens een overgang naar samendoen. 

Welke eerste stappen kan jij zetten om die droom werkelijk te maken?

  1. Vanuit vertrouwen (in mezelf en de ander) handelen
  2. Mijn angsten onder ogen zien en dingen zonder angst durven doen
  3. Het loslaten van controle

Wat doet een gespreksbegeleider?
De gespreksleiders-in-spé vroegen zich af hoe concreet deze stappen moeten zijn. Hoe ver moet je hier als gespreksleider doorvragen. Wanneer is een stap concreet genoeg? Hoe realistisch zijn deze voornemens? En tegelijkertijd vroegen ze zich af of die concreetheid van stappen wel past bij een dialoog. Het waren mooie vragen om de dialoog mee af te sluiten.

Een gespreksleider vraagt door op wat het is dat men concreet gaat doen. Want ‘Wat men moet leren doen, leert men door het te doen’  Aristoteles/Grieks filosoof

Afsluiting: Reflectie over de dialoog
De ervaring die de gespreksbegeleiders-in-spé met deze dialoog hadden opgedaan, is exemplarisch voor vele dialogen. Wat levert een dialoog volgens hen op?

  • Met een dialoog kan je het niet-dagelijkse bespreekbaar maken
  • Het creëert saamhorigheid
  • Het is een gespreksvorm die naar boven haalt wat er leeft bij mensen
  • Het brengt mij inspiratie en een blijvende herinnering die ik voor de rest van mijn leven meeneem
  • Het is niet een instrument om op vooraf bepaalde resultaten te kunnen sturen
  • Het brengt diepgang omdat er een gevoel aangesproken wordt, dat ik hierna meeneem en ervoor zorgt dat ik met mijn collega’s iets neer kan gaan zetten
  • Het brengt inspiratie die aanzet tot onverwachte daden

Wil jij ook leren om een dialoog te begeleiden? Neem dan contact met me op en bekijken we wat de mogelijkheden zijn.

Over Saskia van der Werff

Filosoof, creatief denker, trainer, auteur

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 22 oktober 2015 door in Praktijkervaringen en getagd als , , , .

Nieuwsbrief

Klik hier om u aan te melden

Aantal bezoeken

  • 51.992 bezoeken

Publicatie Publieke bezinning

Mede redacteur en -auteur

Publicatie Socrates en Orunmila

Bewerker/Vertaler Afrikaanse filosofie

Translate this site

Publicatie Filosofische Vaardigheden

%d bloggers liken dit: