School voor Creatieve Filosofie

Saskia van der Werff-Filosoof Email:creaschoolnl@gmail.com

Tussen kunst en steen; Impressie van een denkwandeling

Als ik behoefte heb aan rust, kan ik enorm genieten van een strandwandeling met mijn honden. De stad ga ik dan een beetje uit de weg. Rustig denken in een drukke stad is enorm lastig. Toch kan een stad een mooie omgeving zijn voor een denkgesprek.

Omdat ik met docenten van het Alkmaarse centrum voor de kunsten Artiance ging wandelen, liep het denkspoor langs verschillende kunstwerken. We gingen op pad met de denkvraag: ‘Is het bestaan ondraaglijk licht?

Stap 1: Intuïtief antwoord op de denkvraag
Bij het stadsstrand van Alkmaar legden de deelnemers zichzelf de volgende vraag voor: ‘Is het bestaan ondraaglijk licht’.  Hun intuïtieve antwoord schreven ze op een papiertje. We gingen op weg.

Stap 2: Open boek
Het eerste kunstwerk, het open boek op het Mallegatsplein, gebruikten we als inspiratiebron voor zelfreflectie. Is je eigen reflectie het lichtste wat je bezit? Of kan zelfreflectie ook enorm zwaar zijn? Hoe zit dat met het verschil tussen beeld en verbeelding? Martha Nussbauw was inspiratiebron op deze denkstap.

Ik fiets bijna elke dag langs dit kunstwerk, maar ik heb er eigenlijk nog nooit bij stilgestaan, laat staan dat ik het op me heb laten inwerken.

Stap 3: De ondraaglijke lichtheid van het bestaan
Milan Kundera, auteur van het literaire kunstwerk De ondraaglijke lichtheid van het bestaan was inspiratiebron van het thema van deze wandeling. Op basis van het citaat van Parmenides uit het boek van Kundera over de tegenstelling licht-zwaar, bootsten we de race na van Achilles en de schildpad. Was het een zware of lichte race?

Nu ik er over nadenk, weet ik eigenlijk niet zo goed hoe het komt dat ik mezelf herken. Als ik opgebouwd ben uit momenten in het nu, dan ben ik elk moment iemand anders. Waaraan herken ik mezelf dan?

Stap 4: De Waag
Als je vroeger te licht werd bevonden op de weegschaal, dan was de kans groot dat je een heks was. Dan werd je vervolgens in het water geworpen; als je te zwaar bleek en verdronk, dan was je toch geen heks. De weegschaal was voor filosoof Aristoteles een symbolisch instrument om te bepalen wat het juiste was om te doen, hier was balans tussen een teveel en teweinig voor nodig. Het gulden midden was voor iedereen weer anders. Wat zegt het gulden midden over de vraag of het bestaan ondraaglijk licht is?

Een geloof is iets wat je denkt zonder dat je er bewijs voor hebt. Ik weet iets zeker als ik het ervaar, want dan is het niet langer een geloof. Mijn persoonlijke ervaring is iets anders dan een geloof.

Stap 5: Koopvaardijzegel
De gevelsteen bij een huis op de Oudegracht bleek de fantasie enorm te prikkelen. Al onderzoekende kwamen er nieuwe dimensies van deze gevelsteen naar voren. Met de twee verschillende zeilboten bleek iets niet te kloppen. De mythologische figuur Theseus met zijn schip was inspiratiebron bij deze denkstap. Theseus was de held die de Minotaurus had gedood. Zijn schip werd nog jaren lang gebruikt bij festiviteiten in Athene. Jaarlijks maakte de boot een zeiltocht. Als het schip averij opdeed, dan meerde het aan in een haven. De brokstukken werden in zee gegooid. Nu wilde het geval dat het schip van Theseus achtervolgd werd door een piratenschip. Zij visten de brokstukken uit zee en gebruikten het hout voor reparatie aan hun eigen boot. Na vele jaren was de boot van Theseus geheel vernieuwd en was het piratenschip geheel vervangen met hout van Theseus’ boot. Welk schip was nu het schip van Theseus, het oude of het nieuwe? Deze vraag naar de grens tussen oud en nieuw bracht enige verwarring in de groep. Is er een grens tussen licht en zwaar?

Het maakt niet uit welk schip van Theseus is. Het gaat erom wat de mensen ervan maken.

Stap 6: De vrouw
Onze laatste kunstwerk was een beeldhouwwerk van een zittende vrouw. Was het een vrouw die vol mededogen de wereld op zich af liet komen? Had ze de glimlach van Mona Lisa? Stond ze symbool voor moeder Aarde?  Inspiratiebron bij dit kunstwerk was filosoof Socrates: een onderzocht leven is het niet waard om geleefd te worden.

Welke inzichten bracht de wandeling over de vraag of het bestaan ondraaglijk licht is:

  • Het bestaan is ondraaglijk licht als je het even niet meer weet
  •  Ja! Nee! Soms…. Misschien
  • Ja, het nut en doel van het leven blijkt soms heel eenvoudig en vaak heel complex
  • Nee, het is niet ondraaglijk; het is zoals het is. Soms ja (licht) en soms nee (niet licht)
  • Nee, eerder verleidelijk zwaar
  • Dat ligt er maar aan, de ene dag wat meer dan de andere dag
  • Licht klinkt positief en ondragelijk negatief; een combinatie waar ik maar lastig mijn gedachten over kan laten gaan
  • Ja, want alles is eindig
  • Ja, voor mij wel, en voor de ander?
  • Ja, het is ondraaglijk licht als je kijkt naar de puurheid van een pasgeboren kindje
  • Nee, het is zoals het is, het is soms licht, soms donker, het is je weg (dit tweede antwoord is iets genuanceerder, uitgebreider)

Ik loop elke dag met mijn hondje door dit park. Vanaf nu zal ik elke keer als ik langs dit kunstwerk loop, weer terugdenken aan deze wandeling. Ik kijk met andere ogen naar het park.

Ik dacht altijd dat filosoferen lastig en ingewikkeld was. Ik vond dit geweldig, zelf denken en met elkaar in gesprek gaan. Ik leer mijn collega’s beter kennen op een ongedwongen en ontspannen manier. Zo’n wandeling geeft inzichten die verhelderend en verrijkend zijn.

Denkwandelingen zijn maatwerk, rondom een thema naar keuze. Wil je deze wandeling zelf een keertje lopen of wil je dat ik een denkwandeling voor jullie organisatie begeleid? Neem dan contact met me op en bekijken we wat de mogelijkheden zijn.

 

Over Saskia van der Werff

Filosoof, creatief denker, trainer, auteur

2 reacties op “Tussen kunst en steen; Impressie van een denkwandeling

  1. Saskia van der Werff
    16 juni 2015

    Ik was zelf ook verrast tot welke verschillende gedachten kunstwerken aanleiding kunnen geven.En hoe mooi het op te nemen is in een denkgesprek.

    Like

  2. Rob Alberts
    16 juni 2015

    Bewust stil staan bij de kunst in de Openbare Ruimte doen weinigen.
    Toch is er veel moois te zien voor de juiste kijker.

    Vriendelijke groet,

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Nieuwsbrief

Klik hier om u aan te melden

Aantal bezoeken

  • 51.992 bezoeken

Publicatie Publieke bezinning

Mede redacteur en -auteur

Publicatie Socrates en Orunmila

Bewerker/Vertaler Afrikaanse filosofie

Translate this site

Publicatie Filosofische Vaardigheden

%d bloggers liken dit: