School voor Creatieve Filosofie

Saskia van der Werff-Filosoof Email:creaschoolnl@gmail.com

Voltooid verleden tijd; Socratisch gesprek over vergeten

Bestaat er een ezelsbruggetje om te vergeten? Dat zou wel erg handig zijn, want vergeten is een complex iets. Vaak vergeten we dingen die we liever willen onthouden. We onthouden dingen die we liever willen vergeten. Je kan jezelf leren om te iets onthouden, je geheugen is te trainen. Waarom gaat niet hetzelfde op met vergeten?

Wanneer moet ik vergeten?

Tijdens het socratische gesprek over vergeten stonden we stil bij de vraag: ‘Wanneer moet ik vergeten?’ Deze vraag is gericht op het achterhalen van een criterium: wanneer wel te vergeten en wanneer niet. We kwamen er tijdens het gesprek  al snel achter dat het uitmaakt voor wie je moet vergeten: voor jezelf of voor een ander. Als mensen in je omgeving je zeggen: ‘Is het nu niet eens tijd om het achter je te laten, vergeet het toch’, wil dat nog helemaal niet zeggen dat je daar zelf ook aan toe bent.  Een diepgaand inzicht, dat tijdens het gesprek  naar voren kwam, had te maken met de ondeelbaarheid van herinneringen. Is het mogelijk om de herinnering aan een persoon, die je liefhebt, te koesteren, zonder de pijn te voelen die verbonden is aan die herinnering?

Eenheid van waarnemingen

De filosoof Merleau-Ponty heeft een uitgebreide studie gemaakt over ons waarnemingsvermogen. Voordat we ons iets kunnen herinneren, moeten we het eerst waarnemen. Met onze waarneming van onze eigen leven is iets  fascinerends aan de hand. Als we waarnemen slaan we niet alle elementen apart op, zoals de beeldjes van een in slowmotion afgedraaide film. Omdat we niet buiten ons lichaam staan en we met ons lichaam waarnemen, slaan we gebeurtenissen als een eenheid op.  Dit maakt het erg lastig om een gebeurtenis op te delen in stukjes, waarvan je het ene stukje onthoudt en de anderen vergeet. Waar het in vergeten vaak om te doen is, is de emotie die een herinnering oproept. De pijn, die aan een herinnering plakt, kan ondraaglijk zijn.

Criterium om te moeten vergeten: pijn

Enkele antwoorden op de vraag ” Wanneer moet ik vergeten’ brachten het criterium van ondraaglijke emotie naar voren:

  • omdat je daardoor een andere emotie krijgt die beter is voor jezelf of de ander
  • als het je hindert
  • omdat ik mezelf bescherm en de controle houd
  • als ik de confrontatie met mijn pijn niet aankan
  • op het moment dat ik mezelf niet wil laten lijden

Criterium om te vergeten: een keuze

Een ander gevonden criterium verwees naar de veronderstelling dat vergeten een keuze is.  Het is nog maar zeer de vraag of je ervoor kan kiezen om bepaalde gebeurtenissen te vergeten. Onbeduidende gebeurtenissen blijven je niet bij. Vaak zijn het ingrijpende gebeurtenissen die onuitwisbaar en verbonden met heftige emoties zijn. Als de emoties of gedachten, die een herinnering met zich meebrengen, ondraaglijk zijn, is de wens om te vergeten groot.  Je kan er wel voor kiezen je niet door de emoties of gedachten te laten beheersen.   Dan gaat het niet zozeer om de keuze te vergeten, maar om je gedachten en emoties onder controle te krijgen.

Een nieuw inzicht kwam op tafel te liggen.  Heftige emoties of gedachten vormen een drempel om te vergeten. Ze trekken ons terug naar het verleden. Ze weerhouden ons in het nu te leven. Herinneringen zijn voltooid verleden tijd, we leven op dit moment. Wellicht dat het daar in het vergeten wel om draait:

De kunst van het vergeten heeft te maken met de kunst van het leven in het nu.

Advertenties

Over Saskia van der Werff

Filosoof, creatief denker, trainer, auteur

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 2 maart 2014 door in Praktijkervaringen en getagd als , , , , .

Over Saskia van der Werff


Filosoof Docent Schrijver

Volg School voor Creatieve Filosofie

Aantal bezoeken

  • 50,412 bezoeken
Advertenties

Publicaties

Filosofie&Praktijk Filosofisch Spel

Bewerker/Vertaler Afrikaanse filosofie

Mede redacteur en -auteur

Translate this site

Nieuwsbrief

Klik op het logo om u voor onze nieuwsberichten op te geven.

%d bloggers liken dit: