School voor Creatieve Filosofie

Saskia van der Werff-Filosoof Email:creaschoolnl@gmail.com

Eindeloze zoektocht; Socratisch gesprek over waarheid

buskaart‘Ik zit in de bus. De conducteur komt langs en vraagt me om mijn vervoersbewijs. Ik open mijn tas en zoek naar mijn kaartje. Ik kijk in mijn portemonnee en haal er een heel stapel bonnetjes uit. Wat ongerust begin ik te zoeken. Hoe kan dat nou? Nergens vind ik het bonnetje voor deze busrit. Dan in het andere vakje zoeken. Ook niets. In mijn agenda dan? Weer een stapeltje bonnetjes maar wederom niets. De conducteur begint ongeduldig te worden. ‘Zal ik zo bij u terugkomen mevrouw?’, vraagt hij vriendelijk. Ik knik met rode wangen en de conducteur loopt door. Nogmaals zoek ik tussen al mijn bonnetjes. Ik ben er zeker van dat ik dat bonnetje hier heb gestopt. Waarom kan ik dan niets vinden? Ik zoek steeds ongeruster mijn hele tas door. Weer niets. Waar toch is dat buskaartje?’  Wat heeft deze (droom)ervaring met de waarheid te maken?

Heel veel eigenlijk. Want een socratisch gesprek doet veel met de gespreksdeelnemers. Dat het ook veel met mij doet als gespreksleider kwam tot uitdrukking in deze verwarrende droom. Toen ik wat langer over deze droom nadacht, trof mij de zoektocht, die we in het Socratisch Café hebben afgelegd. Het was een zoektocht naar iets waarvan je zeker weet dat je het bezit, maar het toch nergens kan vinden. Ik voelde me ronddwalen in de paradox van Meno.

Meno: En op welke manier, Socrates, wil je zoeken naar datgene waarvan je helemaal niet weet wat het is? Wat voor kenmerken zul je toekennen aan hetgeen je zoekt zonder het te weten? Zelfs als je er toevallig op uitkomt, hoe zal je weten dat het dit is, als je het niet kent?
Socrates: Ik begrijp wat je bedoelt, Meno. Maar begrijp jij wel wat een twistappel je met die stelling aanbrengt? Het betekent dat een mens niet op zoek kan gaan naar wat hij kent of niet kent. Want wat hij kent zal hij toch zeker niet gaan zoeken. Hij kent het al, en in dat geval is onderzoek totaal overbodig. En evenmin zal hij gaan zoeken wat hij niet kent, want dan weet hij zelfs niet wat hij moet zoeken.
(Uit Plato, Meno 80e-81a)

De startvraag van het Café van december was ‘Hoe ver mag ik gaan in het verdraaien van de waarheid?’ Wat ontdekten de gesprekspartners tijdens onze zoektocht naar de waarheid?

  • Als ik mezelf of de ander bescherm, mag ik de waarheid verdraaien
  • Als ik voor mezelf kies en de ander zo min mogelijk kwets, mag ik de waarheid verdraaien
  • Als ik me inleef in de ander en rekening houd met de belangen van de ander, mag ik de waarheid verdraaien
  • Als ik mijn eigen grenzen serieus neem, mag ik als uitzondering de waarheid verdraaien
  • Als ik geen inleving en begrip bij de ander verwacht, mag ik de waarheid verdraaien
  • Als ik bij mezelf blijf en geen schade aanricht, mag ik de waarheid als bewuste keuze verdraaien
  • Als ik de ander of mezelf niet kwets, mag ik de waarheid verdraaien
  • Als ik eerlijk en open blijf, hoef ik de waarheid niet te verdraaien
  • Als ik me er rekenschap van geheel, hoeveel eerlijkheid de ander nodig heeft, mag ik de waarheid verdraaien

De vragen die bij me opkomen als ik deze levensregels zie, is of de waarheid zich wel manifesteert in het leugentje om bestwil, smoesjes of  excuses. Wat doen we als we een leugentje om bestwil uitspreken? Ontkennen we dan de waarheid? Of is er wat anders aan de hand? Waarop is onze intuïtie  dat het waarderen van iemand te maken heeft met waarheid,  eigenlijk gebaseerd? Is waarheid zo diep verbonden met menselijkheid? Ik denk het wel en daarom maakt het onze zoektocht naar de waarheid meer dan de moeite waard. Ondanks de ongewisse, voor mij zo verwarrende uitkomst.

Advertenties

Over Saskia van der Werff

Filosoof, creatief denker, trainer, auteur

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 2 januari 2013 door in Praktijkervaringen en getagd als , , , , , .

Over Saskia van der Werff


Filosoof Docent Schrijver

Volg School voor Creatieve Filosofie

Aantal bezoeken

  • 50,412 bezoeken
Advertenties

Publicaties

Filosofie&Praktijk Filosofisch Spel

Bewerker/Vertaler Afrikaanse filosofie

Mede redacteur en -auteur

Translate this site

Nieuwsbrief

Klik op het logo om u voor onze nieuwsberichten op te geven.

%d bloggers liken dit: