School voor Creatieve Filosofie

Saskia van der Werff-Filosoof Email:creaschoolnl@gmail.com

Sprookjesachtige natuur; Socratisch gesprek over natuur

RoothaanHet begin van een Socratisch gesprek kan op allerlei wijze plaatsvinden. Van belang is dat mensen een open onderzoekshouding aannemen. Dit gesprek startten we met metaforen. Metaforen brengen een onverwachte speelsheid in het thema. Zo ook in dit gesprek. Wat leverde het spreken over natuur als een sprookje op:

 Er was eens een groot mooi bos. In dat bos wandelde ik rond, geraakt door de schoonheid van het zonlicht dat door de bomen schitterde. Opeens voelde ik dat ik ging zweven. In het bos verscheen een groot meer. Ik bewoog me tussen de rotsen in het water en de blauwe lucht moeiteloos voort. Terwijl ik dicht over het water van het meer vloog, zag ik geen weerkaatsing van mezelf meer. Opgenomen in onzichtbaarheid voelde ik me thuis in dat bos.

De prachtige beelden, die het sprookje opwekte, deed de volgende vraag opdwarrelen. ‘Is het goed toeven in de natuur?’. De gesprekspartners waren het hier niet over eens. Natuurrrampen als aardbevingen, vulkaanuitbarstingen, tsunami’s zorgen ervoor dat het niet altijd goed toeven is in de natuur. Een pallet aan vragen kwam op over wat natuur met ons doet:

  • Kan je in de natuur opgaan?
  • Heeft de natuur stemmingen?
  • Is de natuur menselijk?
  • Denkt de natuur?
  • Wat doet de natuur met je?
  • Verwondert natuur?
  • Verbindt natuur?

We kwamen terug op het onderscheid tussen de natuur buiten ons en de natuur binnen ons. Vanuit de intuïtie dat daar verschil in zit, en dat de natuur in ons iets te maken heeft met instinct, vervolgden we ons onderzoek met de vraag: ‘Is het goed je instinct te beheersen?’. Een van de gesprekspartners bracht het voorbeeld naar voren van een verjaardag met familie en vrienden. Een vriend sprak een nogal heftige mening uit waar de voorbeeldgever het niet mee eens was. Hij slikte zijn heftige reactie in en probeerde een niet-ruzieachtig gesprek op gang te brengen. Zijn vraag leidde niet tot het gesprek waarop hij gehoopt had. Na het verplaatsen in het voorbeeld van de gesprekspartner, kwam de volgende levensregel naar voren: Als ik vriendschap wil behouden dan is het goed mijn instincten te beheersen door mijn oordeel niet uit te spreken, niet over mijn vriend te oordelen. We sloten dit voorbeeld af met nieuwe vragen: Is er sprake van vriendschap in deze situatie? Is elke vriendschap gebaat bij het opschorten van oordelen? Waarvoor heb je vrienden nodig en wat moet je daarvoor geven? Is een oordeel gelijk te stellen met een instinctiefmatige reactie? Zijn er voorbeelden denkbaar waarin het wel goed is een oordeel ter wille van de vriendschap uit te spreken?

Een ander voorbeeld ging over het knellende wachten op het telefoontje van een zoon en schoondochter, die hun eerste kindje verwachtten. De bevalling duurde langer dan normaal, en de toekomstige grootmoeder raakte steeds meer in paniek. Toch onderdrukte ze haar neiging, in de auto springen en naar het ziekenhuis te rijden.  De levensregel die in dit voorbeeld naar voren kwam, was als volgt: Het is goed niet in te grijpen/te berusten als de verantwoordelijkheid niet bij mij ligt. Ook deze levensregel is een prachtige start voor een vervolgonderzoek: : Hoe werkt dat, instinct en verantwoordelijkheid? Hebben we een natuurlijk verantwoordelijkheidsgevoel? Of werkt dat anders? Zijn er ook voorbeelden denkbaar waarin het wel goed is in te grijpen zonder verantwoordelijkheid voor die situatie?

Een laatste stap in het onderzoek van dit Café was de kruisbestuiving. Wat zegt de levensregel over het niet uitspreken van een oordeel in het voorbeeld van de bevalling? Gaat het laten liggen van verantwoordelijkheid ook op in het eerste voorbeeld? De kruisbestuiving gaf meer scherpte aan de levensregels. Het deed nog beter begrijpen hoe de gesprekspartners, ieder voor zich, in het leven staan.

Over de methode: Metaforen
Metaforen zijn bedoeld om een andere manieren van kijken op te roepen. Beelden en metaforen spelen een belangrijke rol in gesprekken, omdat ze de kleur, de lading en het perspectief van een kwestie duidelijk kunnen maken. De kunst is het onderwerp van gesprek achtereenvolgens te vergelijken met zoveel mogelijk uiteenlopende zaken. Kies een thema, een gespreksonderwerp. Baken het enigszins af door enkele contouren ervan te schetsen. Verbind er ook een of meer beweringen of vragen aan. Wees in dit stadium niet te precies, het is beter ‘duizend bloemen’ te laten bloeien. Meer weten over de methode: zie Menu Socratisch Café 072.

Advertenties

Over Saskia van der Werff

Filosoof, creatief denker, trainer, auteur

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 26 november 2012 door in Praktijkervaringen en getagd als , , , , , .

Over Saskia van der Werff


Filosoof Docent Schrijver

Volg School voor Creatieve Filosofie

Aantal bezoeken

  • 50,412 bezoeken
Advertenties

Publicaties

Filosofie&Praktijk Filosofisch Spel

Bewerker/Vertaler Afrikaanse filosofie

Mede redacteur en -auteur

Translate this site

Nieuwsbrief

Klik op het logo om u voor onze nieuwsberichten op te geven.

%d bloggers liken dit: