School voor Creatieve Filosofie

Saskia van der Werff-Filosoof Email:creaschoolnl@gmail.com

Goethes boom; Denkwandeling over hergebruik

Soms heb je een ingeving waarvan je denkt dat het een prachtige ingeving is. Hergebruik als thema van een herfstwandeling. En wie kan daar beter wat over zeggen dan de filosoof Pythagoras, die in een gesloten gemeenschap leefde. Tenminste, dat was mijn ingeving op basis van wat ik van Pythagoras wist. Ik ging er gewoon vanuit dat hergebruik van belang is om te kunnen overleven. Wat schetste mijn verbazing dat bij nader onderzoek Pythagoras het helemaal niet over hergebruik heeft gehad? Was hergebruik voor hem zo vanzelfsprekend dat hij er geen woorden vuil aan maakte? Of was er wat anders aan de hand? En wat zegt het over onze tijd dat we wel over hergebruik spreken?  Met deze verwarrende constatering gingen we wandelen in de Hortus.

Filosoferen is stil staan bij vanzelfsprekendheden. We komen tot dan tot de ontdekking dat vanzelfsprekendheden vaak helemaal niet zo vanzelfsprekend zijn. Een tuin zoals de Hortus in Alkmaar biedt uitgebreide mogelijkheden stil te staan bij vanzelfsprekendheden. Om in kleine dingen de wonderen van de natuur te ontdekken. En vanuit de verwondering een nieuwe blik op de tuin te werpen. De modderige en natte boel in de tuin veranderde tijdens de wandeling in een spiegel aan inzichten over onszelf, onze medewandelaars en vooral over natuurlijk hergebruik.

  • Krabbescheer is een plant die aan het oppervlakte van het water leeft. Deze plant heeft, om de vrieskou te overleven, een strategie bedacht. Aan het eind van de herfst laat hij de lucht uit zijn lichaam ontsnappen. Hij zakt af naar de bodem van de vijver, in de hoop daar te kunnen overleven. Pythagoras geloofde dat de menselijke ziel bestond uit lucht: pneuma in het Grieks, anima in het Latijn. De ziel verlaat het lichaam in kleine beetjes gedurende het leven; met elke ademstoot komt de dood dichterbij. Onverwacht luchtverlies, zoals optreedt na het eten van bonen, doet eerder sterven. Pythagoras had het eten van bonen niet voor niets verboden. Zou de krabbescheer, die zijn laatste lucht uitblaast om te overleven, Pythagoras aan het twijfelen  brengen over zijn theorie?
  • Onderweg pakte een van de wandelaars een stronkje van de grond. Op het stronkje bevond zich een prachtig schouwspel vreemde plantjes. Vol verbazing over dit natuurlijke kunstwerk kwam hergebruik in het klein tot leven. De naam van dit plantje spreekt tot de verbeelding: geweizwam. Dit zwammetje zorgt ervoor dat het dode stronkje ook na zijn dood zin heeft.  De ziel van het stronkje verplaatst zich in de geweizwammetjes. Voorzichtig legden we het stronkje terug, want wie weet. Misschien huisvestte zich in die zwammetjes wel de ziel van een overleden mens.
  • In de herfst laten bomen hun bladeren vallen. De bladeren dwarrelen door de lucht en komen op een willekeurige plek terecht. Ergens heeft de mens ontdekt, dat rottende bladeren nieuwe voedingsstoffen aan de bodem toevoegen. In de Hortus liggen op verschillende plekken de bloembedden bedekt met bladeren, niet toevallig maar expres. Op deze manier vriezen de gevoelige planten niet dood en ontvangen zij voedsel voor hun groei in het nieuwe voorjaar. Een vreemde eend in de bijt van de vallende bladeren was de Bilobaginko-boom. Het lijkt een loofboom, maar het is een naaldboom. Ik heb nog dagenlang met een blaadje van deze bijzonder boom in mijn jas rondgelopen. Het leek niet kapot te kunnen gaan. De dichter/filosoof Goethe heeft zijn liefde voor deze boom omgezet in onderstaand gedicht. De  getallenliefhebber Pythagoras zou vast veel moeite hebben gehad met het inzicht dat in het getal 1 het getal 2 opgesloten zit.

Ginkgo Biloba

Dit blad van de boom, die vanuit het Oosten
mijn tuin werd toevertrouwd,
schenkt wetenden een zinvol geheim,
waarmee ‘inzicht’ wordt opgebouwd.

Is het één levend wezen,
dat zich binnen zichzelf verdeelt?
Zijn het twee, die ervoor kozen,
als één te verschijnen in beeld?

Zulke vragen te beantwoorden
vond ik terecht en vol van zin,
voel je niet aan mijne verzen,
dat ik zelf één en dubbel ben?

Toen ik weer thuis was, bleef ik in gedachten rondwandelen in de tuin. Wat zegt het thema hergebruik over onze tegenwoordige tijd? Wat was er zo anders aan deze wandeling, dat de tuin zich op een heel verrassende manier toonde? En wat een geluk om tijdens en na afloop van de wandeling echt met mensen in gesprek te raken. Deze denkwandeling toonde de pracht van het onbekende in een bekende wereld.

Advertenties

Over Saskia van der Werff

Filosoof, creatief denker, trainer, auteur

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 15 november 2012 door in Praktijkervaringen en getagd als , , , .

Over Saskia van der Werff


Filosoof Docent Schrijver

Volg School voor Creatieve Filosofie

Aantal bezoeken

  • 50,412 bezoeken
Advertenties

Publicaties

Filosofie&Praktijk Filosofisch Spel

Bewerker/Vertaler Afrikaanse filosofie

Mede redacteur en -auteur

Translate this site

Nieuwsbrief

Klik op het logo om u voor onze nieuwsberichten op te geven.

%d bloggers liken dit: