School voor Creatieve Filosofie

Saskia van der Werff-Filosoof Email:creaschoolnl@gmail.com

Zit er wat in muziek?; Socratisch gesprek over muziek

MuziekTijdens de voorbereiding van dit Socratische Café kwam ik het boekje ‘Welke taal spreekt de muziek?” tegen. De auteur verraste me al in het begin door te stellen dat muziek eigenlijk helemaal geen taal is. We zeggen dat muziek tot ons spreekt als taal maar hiermee bedoelen we dat muziek iets in ons oproept wat me maar lastig onder woorden kunnen brengen.  Daarnaast drukt muziek ook iets uit. Maar wat drukt muziek uit? Een gevoel, een gedachte, een verhaal, iets wat op niets anders lijkt behalve op muziek? De vraag ‘Wat drukt muziek uit?’ was het startpunt van een bijzonder gesprek.

We begonnen met het luisteren naar twee muziekstukken. Tussendoor kapittelden we over de vraag wat muziek uitdrukt. Het bleek lastig om direct antwoord te geven op deze vraag. In plaats van te spreken over wat muziek uitdrukt, gaven de gesprekspartners antwoord op de vraag wat deze muziek opriep. Wat riep deze muziek op:

  • Beelden: een marcherend leger, indianen en zand, het telefonisch in de wacht gezet worden met een irritant muziekstukje op de achtergrond; winterse landschappen
  • Emoties: irritatie, verlangen, bravoure, passie, vurigheid
  • Herinneringen

Terwijl we naar muziek luisteren gebeurt er van alles. Als we goed naar onszelf luisteren, herkennen we in de stroom unieke beelden, emoties en herinneringen. We leren onszelf beter kennen. Deze zelfkennis is echter van geheel andere aard dan de vorm van zelfkennis waarmee Socrates ons confronteert. Niet onze emoties of herinneringen, ingegeven door een zintuiglijke ervaring, maar onze overtuigingen liggen bij Socrates onder het vergrootglas. En onze overtuigingen kunnen we  slechts met nadenken onderzoeken. Toch bleek het pad van de zintuiglijke ervaring richtinggevend voor een verdiepend nadenken over muziek.

Ondanks dat we moeilijk onder woorden kunnen brengen wat muziek uitdrukt, is er heel veel over te zeggen. Het is alsof er nog iets achter de woorden ligt wat tot nog toe onberoerd is gebleven. We brengen met muziek een andersoortige boodschap over dan met woorden.  Als we ons andere vragen stellen, komen we daar dan meer bij? Vragen zoals: Wat is het dat muziek overdraagt? Waarom maken we muziek?

Luister mee: Peter and the Wolf; Prokofiev

Over de methode Kapitelen
Over het algemeen vinden mensen een gesprek geslaagd, als ze het gevoel hebben dat er in het gesprek is nagedacht. Denken en spreken vormen een twee-eenheid. De praktijk is echter dat in de meeste gesprekken de deelnemers zeggen wat ze zelf al eerder hebben gedacht, lang voordat het gesprek begon. Het gesprek komt dan niet verder dan een uitwisseling van wat ieder al eerder heeft gedacht. Het ter plekke denken komt niet tot stand. Daarvoor is het nodig om het gesprek te ‘onthaasten’, zozeer dat er stiltes ontstaan en niemand zich meer gedwongen voelt om die stiltes op te vullen met woorden. Een effectieve manier om dat te bereiken is het ‘kapittelen’ Het woord ‘kapittelen’ betekent niet alleen ‘vermanen’ (letterlijk: herinneren aan een ‘capitulum’ of hoofdstukje uit de regels van Benedictus), maar ook ‘overleg voeren over een gewichtig onderwerp’.

Advertenties

Over Saskia van der Werff

Filosoof, creatief denker, trainer, auteur

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 26 oktober 2012 door in Praktijkervaringen en getagd als , .

Over Saskia van der Werff


Filosoof Docent Schrijver

Volg School voor Creatieve Filosofie

Aantal bezoeken

  • 48,137 bezoeken
Advertenties

Publicaties

Filosofie&Praktijk Filosofisch Spel

Bewerker/Vertaler Afrikaanse filosofie

Mede redacteur en -auteur

Translate this site

Nieuwsbrief

Klik op het logo om u voor onze nieuwsberichten op te geven.

%d bloggers liken dit: