School voor Creatieve Filosofie

Saskia van der Werff-Filosoof Email:creaschoolnl@gmail.com

Thema Mythes

20130215-215334.jpg Vol trots stapt de Egyptenaar Theuth naar zijn koning en presenteert hem zijn uitvinding. Hij roemt zijn vinding als nieuw tovermiddel voor geheugen en wijsheid. Koning Thamos denkt hier heel anders over. Hij voorziet dat deze vinding slechts de schijn van geheugen en wijsheid zal brengen. “

Ik ben geneigd om Theuth gelijk te geven. Zijn uitvinding, het schrift, zorgt ervoor dat ik prachtige verhalen kan lezen die eeuwen oud zijn. Zonder het schrift zou ik waarschijnlijk nooit over hem hebben gehoord. En inderdaad, als ik wat wil onthouden, maak ik dit expliciet door het op te krabbelen in mijn notitieboekje, dat ik altijd bij me heb. Maar waarom onthoud ik die gedachte eigenlijk niet? Heeft dan toch Thamos gelijk dat het schrift ons geheugen lui maakt?
Waar het in deze mythe volgens mij om draait, is het verschil tussen een collectief en een persoonlijk geheugen. We kunnen ons persoonlijke geheugen trainen om er zoveel als mogelijk in op te slaan, maar het zal nooit de capaciteit van ons geschreven collectieve geheugen kunnen overtreffen. Waar het in deze mythe ook om draait is de vraag wat zich onder al die feitjes vormt. Al die rijtjes die ik uit mijn hoofd heb moeten leren: ‘mit, nach, bei, zeit’, of ‘bon, beau, grand, gros, mauvais, mechant’. Of de stelling van Phythagoras, de relativiteitsformule. Of jaartallen, die ik me niet eens meer kan herinneren. Wanneer was de Slag bij Nieuwpoort of de Franse revolutie? Al deze feitjes zijn zo op het internet, ons moderne collectieve geheugen, terug kunnen vinden. Wat heb ik aan al die feiten in mijn persoonlijke geheugen als ons collectieve geheugen ze zo kan ophoesten? Wat zich volgens mij onder invloed van al die onthouden feiten vormt, is ons vermogen te begrijpen. Als ik niets kan onthouden, dan kan ik ook niets begrijpen. Wat heb ik aan al die extern opgeslagen kennis als ik er niets van begrijp?
Als ik er wat meer bij stil sta, ben ik toch geneigd om Thamos gelijk te geven. Het gemak van mijn notitieboekje staat symbool voor de gehaastheid waarin we leven. Als mij een gedachte treft, kan ik ook stilstaan om die gedachte verder uit te werken en de uitkomst op te slaan in mijn geheugen. Erover in gesprek te gaan met anderen, om uit mijn eigen denkcirkeltje te kunnen stappen. Daar is tijd voor nodig die ik mijzelf niet langer gun. En wat maken mijn gedachten eigenlijk nog uit in dit informatietijdperk. Het zijn rimpeltjes in een grote oceaan van wilde golven, die in een mum van tijd verdwijnen in de massaliteit van al die andere opgeschreven feiten.
Het mooie van de mythe is dat zowel Theuth als Thamos gelijk hebben. Het schrift is een van de invloedrijkste uitvindingen geweest. Stel je eens je leven voor zonder het geschrift. Wat een gemis zou dat zijn voor ons collectieve leven! Maar stel je ook eens een leven voor zonder je geheugen. Wat een gemis dat ook zou zijn voor ons persoonlijke leven! Ik vertrouw mijn uitgewerkte, expliciete gedachten toe aan een oceaan van massaliteit in de wetenschap dat ik daarmee iets ben veranderd, al is het maar een spatje.

Over Saskia van der Werff

Filosoof, creatief denker, trainer, auteur

4 reacties op “Thema Mythes

  1. Saskia van der Werff
    23 augustus 2012

    Dat is een interessante kwestie. Als over zo'n duizend jaar de noord-zuid lijn met een duikboot wordt ontdekt, zal die waarschijnlijk heel anders eruit zien dan de bouwtekeningen. Wat moet je immers met een tunnel in de zeebodem? Ik schat zo in dat die noord-zuid lijn er nu al heel anders uitziet dan de bouwbeschrijving.

    Like

  2. Saskia van der Werff
    23 augustus 2012

    Ik denk ook dat het een samenspel is. Want ook die basiskennis put uit de collectieve kennis, staan niet los van elkaar.

    Like

  3. ruudketelaar
    23 augustus 2012

    Ik denk dat Thamos gelijk heeft… Helaas. Omdat dat wat jij in je blok opschrijft, voor jou en anderen, die het mogelijk lezen, straks, zij het morgen, zij het over een maand of over 5 jaar, van een (ver)ander(d)e context en een (ver)ander(d) referentiekader staat. Die erosie van de notitie is onontkoombaar… Niks mis mee ook. Omdat het is wat het is. Als uit de cultuur van Theuth vastgelegd zou zijn hoe je van die achtelijk mooie bouwwerken als pyramides kan bouwen, zouden wij ze dan in 2012 zo bouwen als beschreven?

    Like

  4. Carel
    23 augustus 2012

    het is een samenspel, zonder de basiskennis kun je het collectieve niet bereiken, simpel omdat je geen idee van het bestaan hebt

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 23 augustus 2012 door in Filosofische thema's en getagd als , , , , , .

Nieuwsbrief

Klik hier om u aan te melden

Aantal bezoeken

  • 53.887 bezoeken

Publicatie Publieke bezinning

Mede redacteur en -auteur

Publicatie Socrates en Orunmila

Bewerker/Vertaler Afrikaanse filosofie

Translate this site

Publicatie Filosofische Vaardigheden

%d bloggers liken dit: