School voor Creatieve Filosofie

Saskia van der Werff-Filosoof Email:creaschoolnl@gmail.com

De energieke ziel; Socratisch gesprek over de ziel

Sense-FlorenceWaar zou een gesprek over de ziel over kunnen gaan? Een orgaan in het lichaam is het niet, maar toch verbinden we de ziel met ons lichaam. Een gesprek over de ziel gaat over iets wat ons raakt, wat ons niet onberoerd laat. We kunnen hieruit opmaken dat de ziel ons in velerlei opzicht bezig houdt. Er zijn vele uitspraken gedaan over de ziel. Een kleine bloemlezing:

De morele mens houd van zijn ziel, de gewone van zijn bezit
Confucius, Chinees filosoof

Denken, is de ziel die met zichzelf praat.
Plato, Grieks filosoof

Het gelaat weerspiegelt de ziel, de ogen verraden haar
Marcus Tullius Cicero

Tranen zijn het smeltende ijs van de ziel.
Hermann Hesse, In Duitsland geboren Zwitsers schrijver/dichter

Als je niet elke dag met een stok in je ziel roert, vriest hij dicht
Rutger Kopland, Nederlands dichter

Dit zijn heftige uitspraken. De ziel, zo onbepaald en zo indringend. Ook dichters laten zich inspireren door de ziel. Bernlef heeft er een prachtig gedicht aan gewijd:

De ziel is in diepste wezen zielig.[…]
Op de monitor van de intensive care
zien wij haar ten slotte wegvluchten in een punt.
Wat achterblijft: het zielloos lichaam
en de zekerheid dat iets verdwenen is
dat niet bestaan kon maar er toch was.
Bernlef (pseudoniem van Hendrik Jan Marsman), Nederlands schrijver
Bron: Kanttekeningen

We starten het gesprek met de vraag ‘Wat is het te leven met hart en ziel’. Dit is geen eenvoudige vraag, omdat het een metafoor bevat. De filosoof Nelson, die de Socratische methode praktisch heeft gemaakt, had hier bezwaren tegen. Hij stelde hoge eisen aan te gebruiken begrippen. Een metafoor is niet vastomlijnd en laat het denken teveel speelruimte. Een metafoor is een vergelijking en die gaat volgens hem altijd mank. Hier valt wel wat voor te zeggen maar ook op aan te merken. Immers, juist met een Socratisch gesprek trachten we helderheid te krijgen over hoe we in ons handelen overtuigingen tot leven brengen. En een uitspraak is ook een handeling, een talige handeling. Wellicht dat juist het begrip ‘ziel’ niet eenvoudig met woorden te vangen is omdat het een immaterieel begrip en misschien wel een metafoor op zich is. Toch bleek gedurende het gesprek dat opnemen van beeldspraak in de vraag wat ging wringen.

Op de vraag ‘Wat is het te leven met hart en ziel’ kwamen indringende en prachtige levensverhalen naar voren. Het beleven van muziek kwam in verschillende voorbeelden terug. Het zeilen op zee; het professionele leven; de innige en intieme omgang met het eerste kleinkind, maar ook het begeleiden van mensen in hun stervensproces. De ziel vindt zijn/haar weg in alle levensfasen van de mens en op allerlei gedenkwaardige momenten. We vervolgden het onderzoek met het volgende verhaal:

‘Ik begeleid vluchtelingen met gezinshereniging, zoals ook deze man. Zijn dossier was weinig hoopgevend. Het zou erom spannen of hij zijn gezin naar Nederland zou kunnen halen. Er zat ook veel tegen. Door de slechte postbezorging liepen we het risico dat onze aanvraag niet op tijd zou worden ontvangen. Toen ik sprak met een medewerker van de IND, kreeg ik het bericht dat we uitstel kregen. Pas op dat moment wist ik dat het wel zou gaan lukken; ik juichte, en de zon ging schijnen.’

In deze fase van het onderzoek kwamen twee interessante aspecten naar voren. Niet voor iedereen was dit een voorbeeld van leven met hart en ziel. Wat knelde hier? Wat weerhield deelnemers zich deze situatie eigen te kunnen maken? Het bleek dat het begrip ‘sociaal’ voor de één verband hield met ‘het leven met hart en ziel’. Dit ging niet voor iedereen op. Om de verhouding van ziel met sociaal te kunnen onderzoek was een nieuw onderzoek nodig over ‘sociaal zijn’. Een zijpad van het onderzoek opende zich. We markeerden dit zijpad met een bewegwijzering voor een komend onderzoek. Het tweede aspect had te maken met het metaforische karakter van de uitspraak ‘met hart en ziel’.  Waren hart en ziel wel te onderscheiden? Wat voor de één afgescheiden begrippen zijn was voor de ander niet los te zien. Dit vertaalde zich naar het moment, waarin zich de meeste hitte bevond. Wanneer was er nu het meest of echt sprake van leven met hart en ziel? En wat betekende de keuze van het moment voor het vervolgonderzoek? We kwamen tot de ontdekking dat dit voor de deelnemers zeer van belang was. Een prachtige observatie.

We sloten het gesprek af. De ziel had zich getoond, als verbonden met het lichaam én met energie. Zijpaden ontdekt en met rust gelaten; de waarde van het hittepunt herkend; inzichten gedeeld én prikkelende vragen. Socrates keek letterlijk en figuurlijk over onze schouders mee. Zijn methode bracht de volgende overtuigingen over leven met hart en ziel naar voren:

  • Vanuit je kern kunnen reageren met enthousiasme en overtuiging, zonder belast te worden door je ego
  • Met overtuiging!
  • Leven zonder hart en ziel is vegeteren
  • Intensief, bewust en betrokken zijn, met alles worden aangeraakt
  • Met al  je inzet en interesse
  • Leven vanuit je diepste verlangen
  • Bewust en ontvankelijk
  • Het besef dat ik in deze situatie kan bijdragen aan het vergroten van iemands levensgeluk
  • Vanuit positieve intentie en optimisme samen met anderen vertrouwen op een goede afloop en dankbaar en blij dat je er energie kan instoppen en geven en dat het energie geeft
  • Zonder twijfel, lichtvoetig, huppelend, energievol, blij en krachtig
  • Beweeglijk levendig als vanzelf
Advertenties

Over Saskia van der Werff

Filosoof, creatief denker, trainer, auteur

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 18 april 2012 door in Praktijkervaringen en getagd als , , .

Over Saskia van der Werff


Filosoof Docent Schrijver

Volg School voor Creatieve Filosofie

Aantal bezoeken

  • 50,412 bezoeken
Advertenties

Publicaties

Filosofie&Praktijk Filosofisch Spel

Bewerker/Vertaler Afrikaanse filosofie

Mede redacteur en -auteur

Translate this site

Nieuwsbrief

Klik op het logo om u voor onze nieuwsberichten op te geven.

%d bloggers liken dit: