School voor Creatieve Filosofie

Saskia van der Werff-Filosoof Email:creaschoolnl@gmail.com

Duivels geld; Socratisch Café Den Bosch

geld‘Probeer vooral te genieten van het gesprek’ is een warme uitnodiging voor een goed gesprek. Een welkome uitnodiging bij een onderwerp dat kil aandoet, geld. Maar is geld niet wat wij ervan maken? En wat maken wij er dan van? We starten het gesprek met de vraag ‘Speelt geld een rol van betekenis?”

De variëteit aan voorbeelden maakt al snel duidelijk dat geld een uitgebreide rol van betekenis speelt: bij de aanschaf van een nieuw of tweedehands koffiezetapparaat, bij de keuze om een kroon te laten zetten of een kies te laten trekken, bij de opvoeding van kinderen, op vakantie met vrienden, bij de laatste levensfase in het ziekenhuis, op reis in een ver land. Tijdens het bespreken van de voorbeelden realiseerde ik me dat geld een zeer belangrijke rol in ons leven speelt. Een gesprek over geld raakt mensen in hoe ze in het leven staan. In het uitwerken van het voorbeeld ‘zonder geld op reis’ tekende zich een afhankelijkheid van geld (of iets anders?) af.

Het praktijkvoorbeeld: “In het vliegtuig kwam ik tot de ontdekking dat ik vergeten was geld op mijn betaalrekening te storten en dat ik maar een paar tientjes in mijn portemonnee had. Ik moest bij aankomst de hotelrekening betalen, eten betalen. Ik kon niets anders dan geld aan mijn reisgenoten vragen. Dat gaf me een onprettig gevoel van afhankelijk zijn”.

In het onderzoek kwamen vragen naar voren, die onthulden welke houding de gesprekspartners hebben met betrekking tot geld. Opvattingen als ‘met geld koop ik vrijheid’, ‘zonder geld ben ik afhankelijk’, ‘geld verplicht tot wederdienst’, ‘geld vraagt om vertrouwen’ kleurden het voorbeeld verder in. Veel waardevolle intuïties over de rol en de betekenis van geld kwamen op tafel te liggen. Elke intuïtie riep een wedervraag op. De opvatting ‘met geld koop ik vrijheid’ roept vragen op wat de aard van die gekochte vrijheid is. De opvatting ‘zonder geld ben ik afhankelijk’ vraagt om een onderscheid tussen verschillende personen in je leven van wie je minder en meer afhankelijk bent. Prikkelende zijpaden op de weg van het geld openden zich.

Elk Socratisch gesprek heeft een afronding, zo ook dit gesprek. Ik kwam er echter niet uit. In het antwoorden van de vraag “Speelt geld een rol van betekenis’ miste ik woorden om te raken wat mij zo trof. Ik kwam niet verder dan ‘Geld koopt onafhankelijkheid en vraagt daar iets (je ziel, je wezen, je essentie) voor terug’. Alsof ik het over de duivel had. Voorop stond de wederkerigheid van geld, het ruilmechanisme dat in geld tot leven komt. Maar wat ruil je in voor wat? Ik kon er de vinger niet op leggen. Tijdens de lange, lange, heel erg lange treinreis naar huis, had ik voldoende tijd om het onderzoek voort te zetten. Wat had mij zo in dit voorbeeld geraakt? Het draaide bij mij in het voorbeeld niet langer om geld maar om afhankelijkheid. Onafhankelijkheid verwijst naar een positie in het leven die niet vanzelfsprekend gegeven is. Net als geld is afhankelijkheid een relationeel begrip. Geld als ruilmechanisme laat de menselijke relatie, die gebaseerd is op vertrouwen en warme afhankelijkheid naar de achtergrond verdwijnen. Het is bijna alsof die menselijke relatie in het rijke  materiële Westerse leven aan armoede kan winnen. Het is deze schraalheid die mij in het voorbeeld zo trof. Gekochte onafhankelijkheid brengt afstand tot medemenselijkheid. Minder medemenselijkheid, minder sociale controle, meer vrijheid, minder gemeenschappelijkheid, meer onafhankelijkheid; allerlei fenomenen die in onze samenleving van belang zijn en chaotisch om elkaar heen klotsen. Ik plaats geld en medemenselijkheid tegenover elkaar in de waagschaal. Waar leg ik de balans?

Advertenties

Over Saskia van der Werff

Filosoof, creatief denker, trainer, auteur

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 10 april 2012 door in Praktijkervaringen en getagd als , , .

Over Saskia van der Werff


Filosoof Docent Schrijver

Volg School voor Creatieve Filosofie

Aantal bezoeken

  • 50,412 bezoeken
Advertenties

Publicaties

Filosofie&Praktijk Filosofisch Spel

Bewerker/Vertaler Afrikaanse filosofie

Mede redacteur en -auteur

Translate this site

Nieuwsbrief

Klik op het logo om u voor onze nieuwsberichten op te geven.

%d bloggers liken dit: